Köy Yazıları-Yerel Tarih

Kendir ya da Kenevirle Gelip Bunun Üretimi Sonrası Unutulan Kültür Kalıntıları Üzerine-6- (…) Mengelez Sözü Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğünde,  mengelez,  keten işlenirken lifleri kılçık ve kıtıktan ayırmak için kullanılan dört ayaklı araç.   [ Derleme Sözlüğü c: 9 ]   *Kandıra –Kocaeli; Aliköy Çaycuma –Zonguldak; *İnebolu –Kastamonu; Gökçeboğaz, *Alaçam, *Bafra –Samsun; bu sözcük Kayıkçılar’da ve Çaycuma’nın birçok köyünde yukarıdaki anlamda kullanılmakta. Kayıkçılar Köyünün ayrıntılarına ilerideki yazılarda dönmek üzere Çay Karyesi ve yakın coğrafyadaki Çay Karyelerine yöneliyoruz. Bunların adı ekseninde düşünceler ortaya koymak üzere…     Kayıkçılar ve Çaycuma ya da Perşenbe Kazasının Çay Karyesi ile Çarşanba Kazasının Çay Karyesi üzerine 1850 yılında Kayıkçılar  Çay  adı ile Perşenbe Kazasının bir köyü. 1850 yılında da Çaycuma  Çay  adı ile Çarşamba Kazasının bir köyü. Bu bilgiye Kömürde Açan Çiçek adlı e...

Kendir ya da Kenevirle Gelip Bunun Üretimi Sonrası Unutulan Kültür Kalıntıları Üzerine-5-    Taşan seller milliyor toprağı. Bu milli topraklar öyle kuvvetli ki… Evvelden kendir tarımı çok köset veriyor… Kayıkçılar Köyünden Emekli Öğretmen Nadir Katırcı,  “Kendir liflerinin derlenip toplanıp bağlanarak büyük demet haline getirilmiş şekline köset denir.” Kayıkçılarlı Çaycuma Belediyesi Eski Başkanlarından ve Emekli Eğitimci Orhan Yardımcı,  “Kendir çöplerinin kucak haline getirilerek bağlanmış şekline köset denir. Kışın yakmak için bu kendir çöpleri bağlanıp köset yapılır ve kösetliğe konulur. Kendir ekildiği dönemlerde soba tutuşturmaya yarayan hafif bir yakacak…” (…)   Köset Sözünün Etimolojisi Kadıoğlu Köyü Muhatarı Ramazan Öztürk,  “Arazideki, ormanlık yerlerdeki pürlenlere, meşe, gürgen gibi ağaçların, dikenlerin çalılarına köset, kösetlik denir. Kendir kösedi duymadım… Bu çalılar, ağaç olamamış, kısa, bodur boylu olur.” Köse sözü,...

Kendir ya da Kenevirle Gelip Bunun Üretimi Sonrası Unutulan Kültür Kalıntıları Üzerine-4- (…) Başka memleketlerden, yaşadığım yerlerden Çaycuma ve köylükleri kendire kenevir der. Çaycuma coğrafyasından kenevirle gelen ve geride kalan kültüre dair aktarımlarım, Çaycuma Notları kapsamında ve 2014 yılında bastırdığım Taşlar Döndükçe Çaycuma Köyleri ve Su Değirmenleri adlı eserimden kenevir üzerine kaleme gelenlerden ibarettir, yeni bir çalışma değildir. Çaycuma Kayıkçılar köyü tespitleri... Köset, Kargı, Mengelez Kendirle Geliyor -Bu kendir düz ve kuvvetli topraklarda yetişirmiş. Sizde kendir olur muydu? Ahmet Arslan, -Bizde kendirin hası olurdu.   Evvelden kendir çok yetiştirilirdi. Belki de kendir satan köylerin başında Kayıkçılar gelirdi. Bizim köyde kendir yetiştirme işi diğer köylere göre daha geç kalktı. Sicim, urgan yapımı ile uğraşanlar vardı. Köyden ip, urgan almaya gelenler olurdu. Çaycuma’ya arabalarla; Karabük’e de vagonlarla kendir yükü giderdi. Bu yü...

Muhsinler Köyü Gezisi -7-                                                                      -Gemeçler Düzlüğü, Ulu Köyü Yol Ayrımı, Çökelezler, Kamiloğlu,  Cuma Yolu (Nam-ı Diğer Köyaltı), Çakıllar,  Muhsinler Kapalı Okulu, Kambeoğlu Tarafı,  Baklacı Köyü Mahallesi, Çakalalçak’ı,  Büyükoturak, Esentepe Mahallesi,  Dereköseler Eski Yolu Üzerinde Kümbet, Öcebeler, Tabaklar, Sivriovaz, Kayıkçılar, Çaycuma… Az daha gidip yolun ormandan dikine aşağı döneceği bir yerde, avlu kapısının orada duruyoruz. -Geldik, bura bizim ev. -Ormanla iç içe… -Evet, burada özellikle sabahları ve günün diğer zamanlarında öyle kuş sesi, ...