Köy Yazıları-Yerel Tarih

Sarıcakaya 27 Haziran 1957 tarih ve 9644 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7033 Sayılı kanunla ilçe oluyor ve bu ilçeye 15 köy bağlanıyor. Bu köylerden Danişment köyü Eskişehir merkez nahiyeden ve diğer 14 köy Mihalgazi nahiyesinden alınıyor. Sarıcakaya Osmanlı kayıtlarında Sarıcakaya adıyla yer almıyor.  7033 Sayılı Kanunun ekli cetvelinde, Kazanın Adı: Sarıcakaya, Kazanın Merkezi: Sarıkaya olarak belirtilmiş.  Sultanönün de kayıtlarının bulunduğu 1530 tarihli 438 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri kayıtlarında Laçin köyü, Küplü köyü, yine Küplü köyü nam-ı diğer Bey-Timur karyesi olarak da geçtiği, Danişment köyü, Bey (Bel) Güney köyü, Alp-Oludguz'dan sonraları Alpogot'a evrilen Alpogot köyü, Yayla-seyre iken Beyyayla köyü olan, Ilıca karyesi, Ilıca Değirmeni, Ilıca-viran karyelerinden bazıları da bugünkü Sakarılıca köyüne işaret etmeli, yine bugün Sarıcakaya'nın bir mahallesi olan Sarılar da 1530 kayıtlarında Saru-alan karyesi veya Saru-öküz(Okuz-Oğuz) mezrası...

Yamaca sonradan yapılmış merdiveni bitirip külliyenin kalın duvarları ile dev kemerli giriş kısmının başladığı tarihi yapının taş zeminine bastığım noktada hem sıllık kazanıyor, tekmil yamaç ağaçlandırılmış. tarihi kervan yolu üzerinde bulunan derbent adından bozulduğunu sandığım, Derebenek Mahallesini hem de Eskişehir'den şehre gelen yolu görecek bir bakacak oluyor ve şehre yukarıdan bakıyor, burası... Yapının etrafı genellikle çam ağaçları ile daha da bir var Tam güneşi çeken bir noktada olmama rağmen havada ince bir soğuk var. Dört kalın kemerin, kalın duvarlara yüksekçe baktığı ve bir kale kapısını andıran hem basamaklar hem de az eğimli bir rampa ile tarihi yapının ihtişamı içinde ilerlerken yüksek yer, tepe kültü kavrayışıyla tarihin değişik zaman dilimlerinde buraya eklene eklene geniş bir alanı tutan tasavufi bir müzik tüm yatırların bulunduğu yerlerde ve Kırklar Meydanında yankılanıyor. Bir mistizm var burada. Derviş, çekeceği çileye aşık olurmuş, çi...

Düzlüğünde ve belli bir yükseltiye kadar zeytin bahçeleriyle zeytin ormanlarına dönen, oralara yukarılardaki çamlıklarla her daim yeşillik katan aşağılarda ovada kış sebzelerini yetiştiren verimli bahçeleriyle ve bu düzlükleri yalayan denizle manzaralar karmaşası bir coğrafyadan yaylaları ve dağları aşarak Anadolunun içlerine doğru mekanları yaşam alanı olarak seçip de kısa yolculuklara başlayınca coğrafya bir aynaya dönüyor. Buraların her yeri bir aynanın yüzü gibi yalın duruyor ve birbirine çok benziyor, Bazı yerlerde, yalnızca, aynanın sırı kavlamış... bu sırrı kavlayan yerlerde, oraya daha iyi bakmak ve silik, karışan görüntüleri anlamak, tarihte ve günümüzde coğrafyayı kadim yerleşmelere durduran insan eylemlerini, kültürünü daha yakından anlamak için bu uçsuz bucaksız Anadolu bozkırının aynasında yolculuğa çıkıyorum. Buralarda ilk yolculuğum, Seyitgazi taraflarına... Eskişehir'in genç genç kent ormanları var. Eskişehir'in genç kent ormanlarından geri...